Kodeks Pracy jest głównym źródłem prawa pracy, które obowiązuje w naszym kraju. Dokument ten pochodzi z dnia 26.06.1974r. (wszedł w życie 1 stycznia 1975r.). Kodeks Pracy reguluje w głównej mierze stosunek pracy, który zachodzi między pracodawcą a zatrudnionym (powstanie, ciągłość oraz jego zakończenie), ale także:
• Waży o sposobie korzystania z k.c., jak również zastosowywania Kodeksu Pracy poza jego prawidłowym zakresem,
• Formułuje podstawowe normy prawa,
• Opisuje prawa a także obowiązki zatrudniających i pracowników, czas pracy, urlopy, ochronę pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozstrzyga konflikty z obowiązku pracy,
• Ustala zasadnicze organy prawa,
• Określa dziedzinę oraz tryb tworzenia innych ustaw w zakresie prawa pracy
Kodeks Pracy był wielokrotnie nowelizowany, jednak i tak niektóre zagadnienia powiązane ze świadczeniem pracy możemy znaleźć w innych akrach prawnych. Są wśród nich:
• Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U.02.112.980),
• Ustawa o związkach zawodowych (Dz.U.01.79.854 ze zm.),
• Ustawa o organizacjach pracodawców (Dz.U.91.55.235)
Prócz Kodeksu Pracy, źródłami prawa pracy w Polsce są:
• Zarządzenia,
• Rozporządzenia,
• Układy zbiorowe (regulaminy, statuty) tworzone między pracodawcami a związkami zawodowymi
Do zasadniczych praw, które daje nam Kodeks Pracy należy między innymi, prawo do posiadania samodzielnie powziętej pracy, w której pracownik będzie posiadał zapewnione bezpieczeństwo i higienę, a również w której nie będzie czuł się wyszydzany oraz obrażany. W myśl prawa, pracownik winien dostawać uczciwe honorarium za swoją pracę a także móc skorzystać z prawa do wypoczynku.
W ustawie zapisane jest również, że wszelkie umowy, regulaminy i statuty, które powstają w trakcie trwania stosunku pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika, aniżeli te zawarte w k.p..
Mały słownik
Pracodawca – osoba fizyczna, prawna lub instytucja organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która przyjmuje do pracy pracowników, wypełniając przy tym określone warunki społeczne oraz prawne
Pracownik – osoba fizyczna przyjęta do pracy na umowę o pracę, świadcząca wcześniej ustalone zadania powiązane ze stanowiskiem, na jakim się znajduje
Stosunek pracy – specyficzna więź prawna, która wytwarza się między zatrudniającym a zatrudnionym po wcześniejszym ustaleniu jej zasad
Zatrudnienie – fakt posiadania pracy przez zatrudnionego lub w odwrotnej sytuacji, fakt przyjęcia do pracy pracownika
Umowa o pracę – specjalny rodzaj porozumienia pomiędzy zatrudnionym a zatrudniającym, na zasadzie którego pracownik obowiązuje się wyświadczać opisany rodzaj pracy na korzyść zatrudniającego, a pracodawca płaci mu za to honorarium
Umowa zlecenie – typ porozumienia, na zasadzie którego osoba fizyczna wyraża zgodę płatnie lub nieodpłatnie świadczyć pewną czynność prawną
Umowa o dzieło – rodzaj umowy, na mocy której osoba fizyczna obowiązuje się do świadczenia opisanego w umowie „dzieła”, za które otrzyma honorarium od zamawiającego