Ryczałtem zwiemy pewną, z góry określoną, sumę, która jest jednakowa dla wszystkich kolejnych miesięcy. Ryczałt podatkowy z drugiej strony, to uproszczona metoda podatku, która naliczania nie bierze pod uwagę podstawy wymiaru podatku.
W ryczałcie od przychodów księgowanych, podstawę opodatkowania tworzy przychód, który nie jest pomniejszony o koszty jego uzyskania. Taki sposób rozliczenia ma swoje minusy oraz zalety. Do tych pierwszych zaliczyć możemy przede wszystkim to, że przy małych przychodach, taki rodzaj rozliczenia nie nie jest opłacalny dla płatnika podatku VAT, który w takiej sytuacji odnosić będzie większe straty, niż korzyści. Minusem jest także brak możliwości rozliczania się ze współmałżonkiem i niemożliwość porzucenia tej formy rozliczania na rzecz innej w trakcie roku podatkowego. Wielkimi zaletami są zaś możliwość prowadzenia uproszczonej księgowości a także duże korzyści osiągane przy małych wydatkach prowadzenia firmy.
Są mimo to pewne utrudnienia, które nakłada prawodawstwo polskie (ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.)). Zapisy te mówią, że ryczałtowcami mają możliwość być:
• Osoby fizyczne, spółki cywilne a także spółki jawne osób fizycznych, których dochód wynika z pozarolniczej działalności gospodarczej, którzy nie są zobowiązani do tworzenia pełnej księgowości oraz ich dochód nie przekroczył pułapu uprawniającego do niniejszego wyboru (250 000 euro) albo też dopiero rozpoczynają działalność (w tym przypadku nie obowiązuje limit),
• Osoby fizyczne otrzymujące dochody z ramienia umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy albo podobnych umów
Ryczałtowcami nie mogą być zaś:
• W niektórych sytuacjach, również osoby podejmujące w roku podatkowym działalność po zmianie działalności (ze współmałżonkiem lub bez),
• Odprowadzający VAT w formie karty podatkowej na regułach opisanych w rozdziale 3,
• Wytwórcy wyrobów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym (wyjątek stanowi wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii),
• Osoby korzystające z okresowego zwolnienia z podatku dochodowego,
• Osoby fizyczne osiągające przychody z tytułu prowadzenia: aptek, lombardów, niektórych wolnych zawodów (np. tłumacze, lekarze, lekarze stomatolodzy, technicy dentystyczni, pielęgniarki, nauczyciele,którzy dają lekcji na godziny, nie związani żadną umową, położne, felczerzy, lekarze weterynarii), działalności w zakresie kupna-sprzedaży wartości dewizowych, handlu częściami a także akcesoriami do pojazdów mechanicznych,
• Osoby otwierające działalność w pojedynkę lub w spółce, jeżeli w poprzednim roku podatkowym osoba taka lub co najmniej jeden ze wspólników, robił czynności, które wchodzą w zakres działalności firmy
Od 20 maja 2010 roku zmieniły się w pewnym stopniu zasady, tyczące się osób fizycznych, osiągających przychód z tytułu umowy dzierżawy, poddzierżawy, najmu, podnajmu albo podobnych umów (ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 473)). W chwili obecnej podatnik, który rozpoczął taką działalność i chciałby zostać ryczałtowcem, przedstawia pisemną deklarację naczelnikowi adekwatnego urzędu skarbowego, do 20 dnia m-ca kolejnego po miesiącu, w którym uzyskał pierwszy przychód. Jeżeli przychód ten był osiągnięty w grudniu, ma on na to czas do końca roku podatkowego.